w tomie zamieszczono dwie nowele Bolesława Prusa: "Anielkaa" oraz "Placówka". "Anielka": Anielka jest trzynastoletnią dziewczynką wychowaną w bogatym dworze, pod opieką guwernantki. Jej beztroskie i pełne zabawy życie przerywa niespodziewane wydarzenie - ojciec traci majątek. Anielka musi przystosować się do nowych warunków. Książka ta, jest piękną i wzruszającą opowieścią o wrażliwej dziewczynce, darzącej przyjaźnią ludzi i zwierzęta. "Placówka": Jedna z trzech najlepszych powieści Prusa. Jest to studium polskiej wsi, która dotknięta zostaje przeobrażeniami, jakie mają miejsce w całym kraju...
W książce zamieszczono trzy utwory Juliusza Słowackiego: "Balladyna", Lilla Weneda" oraz "Mazepa". "Balladyna": Wszystko w tym dramacie budzi skojarzenia z dramatem szekspirowskim : zaczarowany las, wróżka zakochana w wiejskim głupku, czy żądza władzy nazbyt łatwo sięgająca po zbrodnię, niepomna władzy sumienia. Można z tego czynić zarzut...
Po ukazaniu się Bez dogmatu wśród czytelników pojawiły się spekulacje dotyczące pierwowzoru głównego bohatera, którego szukano wśród przyjaciół i znajomych Sienkiewicza, niektórzy twierdzili nawet, że stworzył on w powieści-dzienniku swój autoportret. Sam pisarz podkreślał bardziej uniwersalny wymiar kontrowersyjnego bohatera, pisząc w liście do Mścisława Godlewskiego: ?jeśli nie każdy jest zupełnie Płoszowskim, to prawie każdy jest nim do pewnego stopnia"...
Dziady są bez wątpienia największym arcydziełem romantyzmu polskiego. Osobiste przeżycia (nieszczęśliwa miłość do Maryli Wereszczakówny) i aktualne wydarzenia polityczne (śledztwo i aresztowania wśród filomatów oraz martyrologia młodzieży polskiej), przeniósł poeta na płaszczyznę eschatologiczną odwiecznych zmagań dobra i zła oraz relacji świata żywych i świata zmarłych...
"Pan Świrski Wincenty miał lat około siedemdziesięciu. Był to człowiek wysoki, szczupły, zawsze wyprostowany; za- pięty na wszystkie guziki. Nosił spiczastą napoleonkę, spiczaste wąsy i szpakowatą czuprynę. Mało mówił, prawie nigdy nie śmiał się, wszystkich traktował z góry i surowo. Za młodych lat wojował pod Garibaldim, potem był krótko w powstaniu, a w 1870 roku służył w wolnych strzelcach francuskich, gdzie zdobył Legię Honorową...
...Styl Herodota jest gawędziarski, wzorowany na opowiadaniu ludowym jońskich baśniarzy. Cechą jego jest jasność, pewna rozlewność i naturalny powab. Już starożytni podnosili w nim wdzięk i słodycz, a Cicero mówi o prozie Herodota, że "płynie bez żadnych chropowatości, niby spokojna rzeka". W opowiadaniu nie spieszy się, obok ważnych rzeczy nie pomija zajmujących drobiazgów i anegdot, słowem, gwarzy z całą swobodą...
Fiodor Dostojewski był hazardzistą, podobnie jak główny bohater jego opowieści Aleksy Iwanowicz. Gracza napisał niewiarygodnie szybko, w ciągu miesiąca, by spłacić swoje karciane długi. Książka zawiera wiele autobiograficznych motywów, m.in. obsesyjnego uczucia do kobiecy, stanowiącego dla bohatera namiętność równie niebezpieczną jak hazard...
Dzięki zapotrzebowaniu na 'mocnego człowieka' w zdeprawowanym moralnie i skorumpowanym kręgu sanacyjnej elity towarzyskiej Dyzma, używając sprytnej mistyfikacji, osiąga zaszczyty i pieniądze...
Książka zawiera dwa utwory Juliusza Słowackiego: "Kordian" oraz "Beniowski". "Kordian": Dramat będący polemiką z historiozoficznym projektami zawartymi w III części "Dziadów". Ukazuje losy wrażliwego młodzieńca, który stara się odnaleźć ideę, która pozwoli mu pokierować swoim życiem, a gdy ją już odnajdują w walce o wolność ojczyzny, pada ofiarą swojej wrażliwości i przymusów historii, rządzonej przez siły zła. "Beniowski": W pierwszym dramacie autor dokonuje swoistego rachunku sumienia polskiej narodowej myśli niepodległościowej, przeciwstawiając się mickiewiczowskiej wizji jednostki-profety, która miałaby poświęcić swoje życie na ołtarzu ojczyzny...
"Król Maciuś Pierwszy" to historia małego władcy, który pragnąc uszczęśliwić wszystkie dzieci w swoim państwie, oddaje rządy w ich ręce. Jednak nowatorskie reformy nie podobają się dorosłym. Również królowie sąsiednich państw patrzą niechętnie na wprowadzone przez Maciusia zmiany. Czy władca zdoła obronić swój kraj przed najeźdźcami? Czy zatrzyma koronę, którą chcą mu odebrać jego doradcy? Tego wszystkiego dowiecie się ze wzruszającej, pełnej ciepła i uroku, przepojonej ogromnym zrozumieniem dla dziecięcych problemów opowieści.
